تغییر تکنولوژی اپراتورها از سیم مسی (Copper) به فیبر نوری (Fiber Optic) یکی از تحولات مهم در حوزه زیرساخت ‌های مخابراتی است. با افزایش نیاز به پهنای باند بالا، کاهش تأخیر، و پایداری ارتباطات، زیرساخت‌های مبتنی بر سیم مسی دیگر پاسخگوی نیازهای ارتباطی مدرن نیستند. لذا بسیاری از کشورها فرایند مهاجرت از سیم مسی به فیبر نوری را آغاز کرده‌اند اما این فرآیند با چالش‌ های متعددی مواجه است که در ادامه به مهم ‌ترین آنها به اختصار اشاره می‌شود:

1.     هزینه‌های بالا
•    سرمایه‌گذاری اولیه بالا: توسعه زیرساخت فیبر نوری نیاز به حفاری، کابل‌کشی، تجهیزات جدید و نیروی انسانی متخصص دارد.
•    نگهداری همزمان دو شبکه: در دوره گذار، اپراتورها مجبورند هم شبکه سیم مسی را حفظ کنند و هم شبکه فیبر نوری را توسعه دهند.
2.     موانع فنی
•    تطبیق تجهیزات کاربران: مودم‌ ها و دستگاه‌های کاربران باید با فناوری فیبر نوری سازگار شوند.
•    پوشش‌دهی جغرافیایی: در مناطق روستایی یا صعب‌العبور، پیاده‌سازی فیبر نوری بسیار دشوارتر و پرهزینه‌تر است.
•    قطع موقتی خدمات: در هنگام مهاجرت، ممکن است سرویس کاربران مختل شود.
3.     موانع حقوقی و اداری
•    مجوز حفاری: دریافت مجوز حفاری از شهرداری‌ها و سازمان ‌های ذی ‌ربط می‌تواند زمانبر باشد.
•    مالکیت زیرساخت‌های موجود: در برخی کشورها، زیرساخت ‌های مسی متعلق به دولت یا نهاد دیگری است و جایگزینی آن نیاز به هماهنگی ‌های حقوقی دارد.
4.     چالش‌های فرهنگی و اجتماعی
•    مقاومت کاربران در برابر تغییر: برخی از کاربران ممکن است به دلیل عدم آشنایی یا هزینه بالای تجهیزات جدید، از تغییر استقبال نکنند.
•    نیاز به آموزش نیروی انسانی: تکنسین ‌ها و کارکنان پشتیبانی باید برای کار با تجهیزات و فناوری جدید آموزش ببینند.
5.     چالش‌های اقتصادی برای کاربران
•    هزینه تجهیزات نهایی  (ONT/Modem): کاربران ممکن است توانایی خرید مودم ‌های فیبر نوری یا پرداخت هزینه نصب را نداشته باشند.
•    افزایش هزینه خدمات: سرویس‌های مبتنی بر فیبر نوری معمولاً گران‌تر از سیم مسی هستند، حداقل در ابتدا.
6.     ریسک بازگشت سرمایه
•    در مناطقی با تراکم جمعیتی کم یا نرخ اشتراک پایین، بازگشت سرمایه برای اپراتورها نامطمئن است.

اگر بخواهیم موانع این تحول فناورانه را به طور مفصل تر شرح دهیم به شرح زیر است :

1.    موانع فنی
1.1.    نیاز به زیرساخت فیزیکی جدید
•    حفاری گسترده شهری و بین‌شهری
•    نصب کابینت‌های جدید و تجهیزات اکتیو  (OLT, Splitter)
•    هماهنگی با سایر نهادهای شهری برای عبور کابل
1.2.     ارتقاء تجهیزات کاربران نهایی
•    نیاز به تجهیزات جدید مانند  ONT، مودم فیبر نوری
•    ناسازگاری برخی دستگاه‌های قدیمی با فناوری GPON/FTTH
1.3.    نگهداری و پشتیبانی همزمان از دو شبکه
•    هزینه و پیچیدگی پشتیبانی از شبکه مسی قدیمی و فیبر نوری جدید به‌طور همزمان
•    نیاز به ابزارهای فنی تخصصی و پرسنل آموزش‌دیده
2.    چالش‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری
2.1.    سرمایه‌گذاری سنگین اولیه
•    هزینه هر مشترک فیبر نوری (FTTH) در کشورهای توسعه‌نیافته می‌تواند به ۳ تا ۶ برابر بیشتر از ADSL باشد
•    بازگشت سرمایه در مناطق کم‌جمعیت بسیار کند است
2.2.    ناتوانی برخی مشترکان در پرداخت هزینه نصب
•    تجهیزات اولیه گران است
•    در کشورهای در حال توسعه، دولت یا اپراتور باید بخشی از هزینه نصب را یارانه دهد
3.    موانع قانونی و سیاست‌گذاری
3.1.    مجوزهای حفاری
•    دشواری و زمان‌بر بودن فرآیند صدور مجوز حفاری از شهرداری‌ها، راه و شهرسازی و غیره
•    احتمال تخریب زیرساخت‌های موجود مانند لوله‌کشی آب یا گاز
3.2.    مالکیت و انحصار زیرساخت‌های موجود
•    در برخی کشورها، اپراتور غالب (یا شرکت دولتی مخابرات) مالک کابل‌کشی مسی است
•    عدم وجود قوانین الزام‌آور برای جایگزینی فیبر نوری
4.    چالش‌های اجتماعی و فرهنگی
4.1.    مقاومت کاربران سنتی
•    کاربران مسن یا ناآشنا با فناوری، از تغییر به فیبر نوری استقبال نمی‌کنند
•    برخی کاربران از کیفیت بالای سرویس ADSL خود رضایت دارند و تمایلی به تغییر ندارند
4.2.    کمبود نیروی متخصص
•    نبود نیروی انسانی آموزش‌دیده برای نصب و نگهداری شبکه فیبر نوری
•    نیاز به برگزاری دوره‌های تخصصی از سوی اپراتورها و مراکز فنی‌وحرفه‌ای
5.    تجربه کشورهای پیشرو
کره جنوبی
•    پشتیبانی کامل دولت از مهاجرت به  FTTH
•    سرمایه‌گذاری گسترده در دهه ۲۰۰۰
•    ارائه تسهیلات مالی و قانونی برای توسعه فیبر در مناطق کم‌جمعیت
•    نتیجه: بیش از ۸۵٪ خانوارها از فیبر نوری استفاده می‌کنند
ژاپن
•    مدل مشارکت بخش خصوصی و دولتی
•    اپراتورها ملزم به بازنشست کردن خطوط مسی در مناطق فیبری شده‌اند
•    آموزش گسترده تکنسین‌ها و ایجاد مراکز پشتیبانی سریع برای کاربران
هلند
•    بازار رقابتی شدید باعث سرعت در توسعه FTTH شده
•    دولت تنها نقش تسهیل‌گر را ایفا کرد؛ قوانین منع انحصار و تسهیل حفاری
هند
•    چالش اصلی: گستردگی جغرافیایی، فقر نسبی، و زیرساخت‌های شهری ضعیف
•    استفاده از مدل‌های مبتنی بر وایرلس و فیبر ترکیبی (Fibre-to-the-Village)  
•    برنامه BharatNet برای رساندن فیبر نوری به ۲۵۰,۰۰۰ روستا
6.    پیشنهادات و راهکارها برای ایران یا کشورهای مشابه
1.    تدوین نقشه راه ملی مهاجرت از سیم مسی به فیبر نوری
2.    ایجاد انگیزه برای کاربران: تخفیف، مودم رایگان، تبلیغات آگاهی‌ بخش
3.    یارانه یا وام کم‌ بهره برای نصب اولیه تجهیزات فیبر نوری
4.    مشارکت با شهرداری‌ها و وزارت راه برای تسهیل حفاری و عبور کابل
5.    آموزش گسترده تکنسین‌ها و کارمندان خدمات پس از فروش
6.    واگذاری یا بازنشست‌کردن تدریجی زیرساخت‌های مسی
 

#فیبر_نوری

#سیم_مسی

#swap

#optic_fiber